Nghệ Thuật Tư Duy Chiến Lược

Mô tả

Góc nhìn Aha

“Nếu mình giảm giá, bên kia sẽ làm gì?” Người chủ nào cũng từng hỏi câu đó, thường là sau khi đã giảm giá xong. Avinash Dixit và Barry Nalebuff, hai giáo sư kinh tế, viết Nghệ Thuật Tư Duy Chiến Lược để người đọc tập hỏi câu ấy sớm hơn, trước khi đi nước cờ của mình.

Cuốn sách là một dẫn nhập vào lý thuyết trò chơi cho người không học toán. Ý xuất phát rất giản dị: kết quả của bạn không chỉ phụ thuộc vào việc bạn làm, nó còn phụ thuộc vào việc người khác làm, và họ cũng đang nghĩ về bạn. Từ đó hai tác giả đi qua các khái niệm nền tảng như thế lưỡng nan của người tù, cân bằng Nash, cam kết đáng tin, bằng ví dụ lấy từ kinh doanh, thể thao, chính trị và đời thường.

Quy tắc đầu tiên của sách là nhìn về phía trước rồi suy luận ngược lại. Hình dung điểm cuối của chuỗi phản ứng, rồi lần ngược về xem hôm nay nên làm gì. Nghe thì hiển nhiên, nhưng mình nhận ra phần lớn quyết định mình thấy trong doanh nghiệp chỉ tính đúng một bước. Tăng lương cho một người để giữ chân, mà không nghĩ đến lúc năm người còn lại biết chuyện.

Ý làm mình dừng lâu hơn là về cam kết. Một lời hứa hay một lời răn chỉ có tác dụng khi người nghe tin rằng bạn sẽ làm thật, kể cả khi làm thật gây thiệt cho chính bạn. Làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp, mình nghe người quản lý than “tôi nói bao nhiêu lần rồi mà không ai nghe”, và nghe nhân viên bảo nhau “sếp nói vậy thôi, rồi đâu lại vào đấy”. Hai câu khớp nhau hoàn toàn. Đội ngũ đã học được, qua nhiều lần, rằng lời của sếp không đi kèm hành động.

Mình quay lại hỏi mình: mình đã nói ra bao nhiêu quy định mà chính mình không sẵn lòng theo đến cùng? Mỗi quy định như thế không chỉ vô hiệu. Nó làm những lời sau của mình nhẹ đi một chút.

Giới hạn của cuốn sách nằm ở giả định nền của nó. Lý thuyết trò chơi coi người chơi là người tính toán hợp lý và hiểu rõ lợi ích của mình. Con người ngoài đời hành xử theo cảm xúc, sĩ diện, ân tình, và nhiều khi không biết mình muốn gì. Hai tác giả có nhắc đến điều này, nhưng phần lớn lập luận vẫn dựa trên người chơi lý tưởng. Ví dụ chủ yếu lấy từ bối cảnh Mỹ, có chỗ xa lạ với người đọc Việt. Vài chương cần kiên nhẫn với bảng và sơ đồ.

Mình còn một lưu ý về cách dùng. Đọc xong, người ta dễ nhìn mọi quan hệ như một ván đấu có thắng thua. Trong một đội ngũ, ván chơi lặp lại hằng ngày với cùng những con người ấy, và chính sách cũng chỉ ra rằng trong trò chơi lặp lại, hợp tác mới là nước đi bền. Điều mình bổ sung từ công việc của mình: trong tổ chức, sự nhất quán của người dẫn dắt là cam kết đáng tin duy nhất mà nhân viên nhìn thấy được.

Mình đọc cuốn này chậm, mỗi lần một chương, và tự giải các tình huống trong sách trước khi xem lời bàn của tác giả. Việc nhỏ bạn có thể thử: trước một quyết định về giá, lương thưởng hay quy định mới, viết ra ba dòng. Ai bị ảnh hưởng, họ nhiều khả năng sẽ phản ứng thế nào, và mình sẽ làm gì sau phản ứng đó.

Cuốn sách hợp với chủ doanh nghiệp, người làm kinh doanh, đàm phán, mua hàng, và người quản lý muốn hiểu vì sao chính sách của mình hay cho kết quả ngược ý. Nếu bạn cần một cuốn về xây dựng chiến lược công ty theo nghĩa tầm nhìn và kế hoạch, hoặc ngại lập luận trừu tượng, đây không phải cuốn đó.

Quyết định gần nhất của bạn đã tính đến phản ứng của người khác chưa, hay mới chỉ tính nước đi của riêng mình?

Link mua sách