Từ Tốt Đến Vĩ Đại

Mô tả

Góc nhìn Aha

“Tốt là kẻ thù của vĩ đại.” Câu mở đầu ấy nghe như một khẩu hiệu, và mình đã định lướt qua. Nhưng Jim Collins giải thích ngay sau đó: phần lớn công ty không trở nên xuất sắc chính vì họ đã đủ tốt.

Phía sau câu ấy là năm năm nghiên cứu. Collins cùng nhóm của ông sàng lọc hơn một nghìn công ty niêm yết ở Mỹ để tìm ra mười một công ty đã chuyển từ kết quả bình thường sang vượt trội và giữ được mười lăm năm. Mỗi công ty được so với một đối thủ cùng ngành, cùng điều kiện, mà không làm được điều tương tự. Từ Tốt Đến Vĩ Đại là bản tường trình về những khác biệt họ tìm thấy.

Phát hiện đầu tiên làm chính nhóm nghiên cứu bất ngờ. Những người dẫn dắt các cuộc chuyển mình ấy không phải ngôi sao. Collins gọi họ là lãnh đạo cấp độ 5, kết hợp sự khiêm nhường cá nhân với ý chí nghề nghiệp rất mạnh. Phát hiện thứ hai là con người trước, công việc sau, tức mời đúng người lên xe rồi mới bàn xe đi đâu. Sau đó là dám nhìn thẳng vào sự thật phũ phàng mà không mất niềm tin, tìm ra điều mình có thể làm tốt nhất, và giữ kỷ luật với lựa chọn ấy.

Hình ảnh mình mượn nhiều nhất là bánh đà. Hãy nghĩ đến một bánh xe kim loại rất nặng. Cú đẩy đầu tiên gần như không làm nó nhúc nhích. Bạn đẩy tiếp, cùng một hướng, hết vòng này đến vòng khác, và đến một lúc sức nặng của chính nó bắt đầu làm việc cho bạn. Collins viết rằng khi nhìn từ ngoài, người ta tưởng có một bước ngoặt. Những người trong cuộc thì không nhớ nổi cú đẩy nào là quyết định.

Mình dừng lại ở đây vì nó trái với cách người chủ thường mong đợi sự thay đổi. Làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp, mình hay nghe những câu như “năm nay phải làm một cú chuyển đổi lớn”, “tuyển được một giám đốc giỏi về là xong”, hay “chương trình này chạy ba tháng rồi mà chưa thấy gì”. Cả ba đều đang tìm cú đẩy thần kỳ. Trong khi đó, những việc nhỏ đúng hướng thường bị bỏ ngay lúc chúng sắp có đà, vì chúng chưa kịp cho ra kết quả nhìn thấy được.

Mình tự hỏi: việc nào mình đã bỏ dở khi nó vừa bắt đầu có đà, chỉ vì mình sốt ruột?

Giới hạn của cuốn sách cần được nói thẳng. Một số công ty được gọi là vĩ đại về sau sa sút nặng, trong đó Circuit City phá sản và Fannie Mae phải nhờ chính phủ tiếp quản trong khủng hoảng tài chính. Phương pháp chọn ra người thắng rồi quay lại tìm điểm chung cũng bị giới học thuật phê bình, vì những gì người trong cuộc kể lại thường đã được tô màu bởi chính thành công của họ. Đối tượng nghiên cứu là các tập đoàn niêm yết lớn ở Mỹ, cách khá xa một công ty vài chục người. Vì vậy mình đọc sách để lấy cách đặt câu hỏi, chứ không lấy công thức.

Mình cũng muốn bổ sung một điều về chuyện đúng người. Collins nói đến việc mời đúng người lên xe và đưa sai người xuống. Với một doanh nghiệp SMEs, số ghế rất ít và thị trường tuyển dụng không rộng như của tập đoàn. Ở đó, đúng người phần nhiều là người được dạy cho đúng, chứ không phải người được tìm thấy sẵn.

Cách mình áp dụng là vẽ bánh đà của chính công việc mình trên một trang giấy. Bốn hoặc năm bước, bước này dẫn đến bước kia, và bước cuối quay lại nuôi bước đầu. Nếu không vẽ được thành vòng, thường là vì mình đang làm nhiều việc rời nhau chứ chưa có một hướng.

Sách hợp với chủ doanh nghiệp đã qua giai đoạn sống sót và đang hỏi tiếp theo là gì. Nếu công ty bạn đang lo dòng tiền tháng tới, hoặc bạn cần hướng dẫn làm việc cụ thể, cuốn này chưa phải lúc.

Việc nhỏ nào, nếu bạn làm đều trong ba năm, sẽ khiến bánh đà của công ty tự quay?

Link mua sách