Mô tả

Góc nhìn Aha

Dưới mái lều lớn không còn con thú nào. Không sư tử, không voi, không người dạy thú cầm roi. Thay vào đó là âm nhạc viết riêng, vũ đạo, ánh sáng và một cốt truyện xuyên suốt như trong nhà hát. Vào lúc ngành xiếc đang tàn, khán giả ít dần và chi phí ngày càng cao, một đoàn xiếc từ Canada đã bỏ đi những thứ đắt nhất của nghề, thêm vào những thứ nghề chưa từng có, rồi bán vé cho người lớn với giá của một buổi kịch. Họ không thắng các gánh xiếc khác. Họ làm cho cuộc đua ấy không còn liên quan.

W. Chan Kim và Renée Mauborgne dùng câu chuyện này để mở Chiến Lược Đại Dương Xanh. Đại dương đỏ là nơi các công ty giành nhau cùng một nhóm khách hàng, bằng cùng những tiêu chí, cho đến khi lợi nhuận mỏng dần. Đại dương xanh là khoảng thị trường chưa ai khai phá. Ý cốt lõi của sách là đổi mới giá trị, tức vừa tăng giá trị cho người mua vừa giảm chi phí, thay vì phải chọn một trong hai như cách nghĩ thông thường.

Công cụ dùng được nhiều nhất là bốn hành động. Yếu tố nào cả ngành xem là hiển nhiên mà mình có thể loại bỏ. Yếu tố nào nên giảm xuống dưới mức chuẩn của ngành. Yếu tố nào nên tăng lên cao hơn hẳn. Và yếu tố nào ngành chưa từng có mà mình có thể tạo mới. Đi kèm là một biểu đồ đặt mình cạnh đối thủ theo từng yếu tố cạnh tranh, để thấy đường nét của mình đang trùng với họ đến mức nào.

Điều làm mình dừng lại là hai câu hỏi đầu. Tăng và tạo mới thì ai cũng thích bàn. Loại bỏ và giảm mới khó, vì chúng đòi mình buông thứ đang làm. Thứ đang làm thường có người phụ trách, có khách quen, có cả niềm tự hào của người sáng lập.

Làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp, mình nghe cuộc đua đỏ qua những câu lặp đi lặp lại. “Bên kia giảm giá thì mình cũng phải giảm.” “Ngành này ai cũng làm vậy.” “Khách bây giờ chỉ hỏi giá thôi.” Khi mọi người bán thứ giống nhau theo cách giống nhau, giá đúng là thứ duy nhất còn lại để so.

Mình tự hỏi: trong những việc mình đang làm, việc nào mình làm chỉ vì người cùng nghề đều làm?

Giới hạn của sách cần được nêu rõ. Các ví dụ đều được kể lại sau khi đã thành công, nên con đường trông rõ ràng hơn thực tế nhiều, và ta không thấy những công ty cũng bỏ, cũng thêm, rồi thất bại. Các tác giả dựa trên việc nhìn lại nhiều nước đi chiến lược trong quá khứ, một cách làm giải thích được chuyện đã xảy ra nhưng không dự báo được nước đi nào sẽ thắng. Đại dương xanh cũng không xanh mãi, vì đối thủ sẽ theo vào. Và với nhiều doanh nghiệp SMEs, vấn đề trước mắt chưa phải là thiếu một chiến lược khác biệt, mà là chưa làm tốt và đều việc đang làm.

Mình cũng nói thật rằng cuốn này ít liên quan trực tiếp đến chuyện phát triển đội ngũ, và mình không muốn gượng ép. Điểm nối nằm ở phần thực thi. Một hướng đi mới gần như luôn đòi đội ngũ làm những việc họ chưa từng làm. Vì vậy, sau bốn câu hỏi của sách, mình thêm câu thứ năm: để làm được điều mới này, đội mình cần học những gì, và ai sẽ dạy?

Cách mình dùng sách là làm bài tập bốn hành động với cả nhóm quản lý, nhưng chỉ cho phép điền hai ô loại bỏ và giảm trong nửa giờ đầu. Cuộc trao đổi thường im lặng một lúc, rồi mới thật sự bắt đầu.

Sách hợp với người chủ đang mệt vì cuộc đua giảm giá và đã vận hành đủ vững để nghĩ về hướng đi. Nếu công ty bạn còn đang chật vật giao hàng đúng hẹn, hoặc bạn muốn một phương pháp có bằng chứng dự báo chắc chắn, hãy để cuốn này lại sau.

Trong những thứ công ty bạn đang làm chỉ vì cả ngành đều làm, điều gì có thể bỏ hẳn?

Link mua sách