Tribes: Những Bộ Lạc

Mô tả

Góc nhìn Aha

Bạn đang thuộc về bao nhiêu nhóm, và trong số đó, nhóm nào thật sự có người dẫn dắt? Một hội cựu sinh viên, một nhóm chủ tiệm cùng ngành, một nhóm phụ huynh cùng lớp. Seth Godin cho rằng những nhóm như vậy có ở khắp nơi, và phần lớn đang đứng yên vì cùng một lý do: chưa ai chịu đứng ra.

Tribes là một cuốn sách mỏng, không chia chương rõ ràng, đọc giống một chuỗi ghi chép ngắn nối nhau. Godin định nghĩa bộ lạc rất gọn. Một nhóm người chỉ cần hai thứ để thành bộ lạc, đó là một mối quan tâm chung và một cách để nói chuyện với nhau. Internet đã lo phần thứ hai, nên theo ông, thứ khan hiếm bây giờ là người dẫn dắt.

Từ đó ông phân biệt quản lý với lãnh đạo. Quản lý là dùng nguồn lực sẵn có để làm một việc đã biết cho tốt hơn, nhanh hơn, rẻ hơn. Lãnh đạo là tạo ra một thay đổi mà mình tin. Ông cho rằng thứ giữ chân phần lớn mọi người không phải là thiếu năng lực mà là nỗi sợ bị phê bình, và ông gọi trạng thái ngoan ngoãn làm theo mà không hỏi vì sao là đi như cừu.

Tư tưởng làm mình dừng lại nằm ở một chỗ khác. Godin viết rằng một bộ lạc không được xây quanh người dẫn dắt, nó được xây quanh một ý tưởng. Việc của người dẫn dắt là kể câu chuyện về tương lai mà cả nhóm muốn tới, nối các thành viên với nhau chứ không chỉ nối họ với mình, rồi lùi lại. Mình dừng khá lâu ở hai chữ “lùi lại”, vì đó là phần khó nhất với người đã quen đứng giữa.

Làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp, mình gặp chuyện này trong các nhóm nội bộ nhiều hơn là ngoài thị trường. Chủ doanh nghiệp hay nói “anh lập nhóm chia sẻ rồi mà chẳng ai lên tiếng”, còn nhân viên thì bảo “nhóm đó là của sếp, tụi em vào cho đủ mặt”. Hai câu ấy mô tả cùng một nhóm. Mọi người được nối với sếp, nhưng chưa được nối với nhau, và cũng chưa ai nói rõ nhóm tồn tại vì ý tưởng nào.

Đọc đến đó, mình tự hỏi: nếu mình im lặng một tháng, nhóm mình đang dẫn có còn trò chuyện với nhau không? Câu trả lời cho biết đó là một bộ lạc hay chỉ là một danh sách người nghe.

Giới hạn của cuốn sách khá rõ. Nó truyền cảm hứng nhiều hơn là chỉ cách làm. Bạn sẽ không tìm thấy các bước dựng một cộng đồng, cách giữ nhịp sinh hoạt, cách xử lý xung đột, hay việc cần làm khi người nhiệt tình nhất rời đi.

Mình cũng dè dặt với cách Godin chọn ví dụ. Hầu hết là những người đã thành công, được kể lại khi mọi chuyện đã rõ, nên dễ tạo cảm giác chỉ cần dám đứng ra là sẽ có người theo. Lập luận ở đây dựa trên giai thoại, không dựa trên nghiên cứu, và bạn nên đọc nó như một lời thúc giục hơn là một bằng chứng.

Điều mình bổ sung là thế này. Can đảm đứng ra mới chỉ là ngày đầu tiên. Thứ giữ một cộng đồng sống qua năm thứ hai là nhịp: một lịch gặp cố định, một việc nhỏ để mọi người cùng làm, và người thứ hai, thứ ba cùng gánh với mình. Mình hay tóm lại thành ba thứ cần có đủ: một ý tưởng, một nhịp, và một người kế.

Nếu muốn thử ngay, bạn có thể làm một việc rất nhỏ. Viết ra một câu duy nhất cho nhóm mình đang dẫn: nhóm này tồn tại để làm gì. Sau đó, trong tuần này, giới thiệu hai thành viên chưa quen nhau với nhau, và không chen vào cuộc trò chuyện của họ.

Cuốn sách hợp với chủ doanh nghiệp đang có một điều muốn thay đổi trong ngành của mình mà chưa dám lên tiếng, và hợp với người quản lý đang chờ được trao quyền mới dám dẫn dắt. Nếu bạn đã có một cộng đồng và đang cần cách vận hành nó hằng tuần, cuốn này sẽ không giúp được nhiều.

Nhóm người nào quanh bạn đang chờ ai đó dẫn dắt, và ý tưởng nào bạn tin đủ để đứng ra?

Link mua sách