Mô tả
Góc nhìn Aha
Ba kiểu người, và một bảng xếp hạng có cùng một kiểu người nằm ở cả hai đầu. Trong các nghiên cứu mà Adam Grant tổng hợp, những người có kết quả thấp nhất ở nhiều nghề, từ kỹ sư đến người bán hàng, là những người hay cho đi. Họ giúp người khác nhiều đến mức việc của mình dang dở. Điều bất ngờ là những người có kết quả cao nhất cũng thuộc chính kiểu người ấy.
Grant, giáo sư tại trường Wharton, chia cách con người tương tác trong công việc thành ba kiểu. Người nhận tìm cách lấy về nhiều hơn mình bỏ ra. Người cho giúp mà không tính xem được lại gì. Người cân bằng giữ sự sòng phẳng, có đi có lại, và phần lớn mọi người thuộc kiểu thứ ba này. Câu hỏi xuyên suốt Give and Take là điều gì phân biệt người cho đứng đầu với người cho đứng cuối.
Câu trả lời của ông là người cho thành công không quên lợi ích của chính mình. Họ chọn giúp ở những việc mình giỏi và thấy có ý nghĩa. Họ dồn việc giúp vào những khoảng thời gian nhất định thay vì để bị ngắt quãng cả ngày. Họ cũng dè dặt hơn với những người chỉ biết nhận.
Phần làm mình dừng lại là phần viết về người cho kiệt sức. Trước đó mình vẫn nghĩ kiệt sức là do cho quá nhiều. Grant chỉ ra một nguyên nhân khác: người ta kiệt sức khi cho đi mà không thấy việc mình giúp tạo ra điều gì. Cho nhiều mà thấy người kia tiến bộ thì vẫn còn sức. Cho ít mà không thấy gì thay đổi thì mòn rất nhanh.
Làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp, mình gặp kiểu cho làm cả hai bên cùng yếu đi gần như ở mọi công ty. Người sếp tốt bụng nói “để anh làm cho nhanh” hoặc “em cứ gửi, tối anh sửa”. Nhân viên thì quen dần với câu “hỏi sếp cho chắc”. Sếp mất buổi tối, nhân viên mất cơ hội tự làm, và lần sau bài lại được gửi lên đúng như cũ. Người sếp ấy đang cho đi rất nhiều, nhưng thứ được cho là đáp án, không phải năng lực.
Vì thế mình tự hỏi lại mình sau mỗi lần giúp ai: mình vừa giúp người đó xong việc, hay vừa giúp người đó giỏi lên? Hai chuyện ấy cho cảm giác giống nhau vào lúc giúp, và khác nhau hoàn toàn sau sáu tháng.
Cuốn sách có những giới hạn cần nói rõ. Nhiều kết luận dựa trên các nghiên cứu tâm lý xã hội, một lĩnh vực mà không ít kết quả về sau khó lặp lại khi người khác làm lại thí nghiệm. Grant kể chuyện rất giỏi, và chính vì vậy bạn dễ quên rằng một câu chuyện hay về một người cho thành công chưa phải là bằng chứng.
Ba kiểu người cũng gọn hơn thực tế. Cùng một người có thể rất hào phóng với đồng đội và rất sòng phẳng với đối tác, hoặc đổi kiểu khi bị lợi dụng vài lần. Bối cảnh của sách là môi trường làm việc ở Mỹ, nơi việc từ chối thẳng một lời nhờ vả dễ hơn nhiều so với ở một công ty mà người nhờ là anh chị lớn tuổi hơn mình.
Điều mình bổ sung dành cho người làm quản lý. Trước khi giúp, mình thử hỏi một câu: việc này, lần sau người kia có tự làm được không? Nếu có, mình giúp bằng một câu hỏi hoặc một gợi ý. Nếu chưa, mình làm cùng họ một lần và để họ làm lần thứ hai.
Một việc nhỏ mình lấy thẳng từ sách là gom giờ giúp. Thay vì trả lời mọi câu hỏi ngay khi nó đến, bạn dành hai khung giờ cố định mỗi tuần cho việc hỗ trợ đội, và báo cho mọi người biết.
Sách hợp với mọi cấp, nhất là những người tốt bụng đang thấy mình cạn sức, và những người quản lý hay nhận việc về mình. Nếu bạn đòi hỏi bằng chứng thật chặt, hoặc không thích sách viết theo lối kể chuyện kiểu Mỹ, bạn sẽ thấy cuốn này dài hơn mức cần.
Lần gần nhất bạn giúp một nhân viên, bạn đã cho họ một đáp án hay một năng lực?
Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.