Tâm Thức Lãnh Đạo

Mô tả

Góc nhìn Aha

Trong cuộc họp gần nhất, bạn đã thật sự nghe được bao nhiêu phút trước khi đầu óc chuyển sang tin nhắn chưa trả lời, hợp đồng chưa ký và việc sẽ nói tiếp theo? Rasmus Hougaard và Jacqueline Carter cho rằng câu hỏi nhỏ ấy là điểm bắt đầu của lãnh đạo. Theo họ, vấn đề của nhiều người đứng đầu không nằm ở chiến lược hay kỹ năng, mà ở chỗ tâm trí của họ hiếm khi có mặt nơi họ đang ngồi.

Tâm Thức Lãnh Đạo dựng trên ba phẩm chất. Chánh niệm là khả năng giữ sự chú ý ở đúng việc và đúng người trước mặt. Vô ngã là bớt để cái tôi, nỗi lo giữ ghế và nhu cầu được công nhận chen vào quyết định. Trắc ẩn là mong muốn điều tốt cho người khác, kèm theo sự tỉnh táo để làm việc cần làm. Ba phẩm chất ấy được đi qua ba tầng: lãnh đạo bản thân, lãnh đạo đội ngũ, lãnh đạo tổ chức. Các tác giả cho biết sách dựa trên khảo sát hàng chục nghìn nhà quản lý và phỏng vấn vài trăm lãnh đạo cấp cao.

Trong ba phẩm chất, mình dừng lại ở vô ngã, và ở một điểm tác giả nói khá rõ: vô ngã không có nghĩa là nhún nhường đến mức mất chính kiến. Một người có thể rất tự tin vào việc mình làm mà vẫn không cần mình là trung tâm của mọi cuộc họp. Cái tôi, theo cách sách mô tả, lớn dần theo chức vụ một cách lặng lẽ, vì càng lên cao càng ít người nói thật với mình.

Mình thấy điều này rất gần khi làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp hay nói “anh thoáng lắm, ai có ý gì cứ nói”. Nhân viên của chính công ty ấy lại bảo “nói rồi sếp cũng làm theo ý sếp”, hoặc “góp ý xong thấy không khí khác hẳn”. Người đứng đầu nghe bằng tai, còn phần tâm trí thì đang bận bảo vệ ý của mình, và người đối diện cảm được điều đó rất nhanh.

Câu hỏi mình tự đặt ra sau phần này là: lần gần đây nhất mình đổi một quyết định vì ý kiến của người cấp dưới là khi nào, và mình có nói cho họ biết không?

Về giới hạn, mình nghĩ cần đọc cuốn sách với sự tỉnh táo. Hai tác giả điều hành một công ty chuyên đào tạo chánh niệm cho doanh nghiệp, nên cuốn sách vừa là công trình vừa là lời giới thiệu cho dịch vụ của họ. Phần lớn dữ liệu là khảo sát tự đánh giá và phỏng vấn những người đã thành công, loại bằng chứng dễ cho ra kết luận đẹp. Nghiên cứu độc lập về chánh niệm nơi công sở cho kết quả khiêm tốn và không đồng đều, ít chắc chắn hơn giọng văn của sách.

Giới hạn thứ hai là bối cảnh. Ví dụ đến từ các tập đoàn lớn, nơi lãnh đạo có trợ lý, có ngân sách huấn luyện và có thời gian cho một khóa tu ngắn. Ở một SMEs, người chủ ngồi thiền mỗi sáng mà mô tả công việc vẫn mơ hồ, lương vẫn tính theo cảm tính, thì đội ngũ chưa khá hơn bao nhiêu.

Điều mình bổ sung là đổi ba phẩm chất thành ba hành vi nhìn thấy được. Chánh niệm là úp điện thoại xuống khi người khác đang nói. Vô ngã là nói ý của mình sau cùng trong cuộc họp. Trắc ẩn là hỏi “em đang vướng ở đâu” trước khi hỏi “sao chưa xong”. Với mình, một phẩm chất chỉ có thật khi người khác thấy được nó trong hành vi.

Mình đọc sách theo từng tầng, và dừng lâu ở tầng đầu tiên. Suốt hai tuần, mình chỉ thử một việc là bắt đầu mỗi cuộc gặp bằng một phút không làm gì, đủ để đầu óc rời khỏi việc trước đó.

Cuốn sách hợp với người đã quản lý vài năm, thấy mình bận hơn mà hiểu đội ngũ ít đi, và với ai tò mò về việc đưa chánh niệm vào công việc một cách nghiêm túc. Người đang cần công cụ quản trị cụ thể, hoặc dị ứng với ngôn ngữ thiền, sẽ thấy sách chậm và trừu tượng.

Ngay bây giờ, người đang nói chuyện với bạn đang được bạn nghe, hay chỉ đang được bạn chờ cho nói xong?

Link mua sách