Mô tả

Góc nhìn Aha

Lần gần nhất bạn đọc một truyện cổ tích cho chính mình, không phải cho con, là khi nào? Với phần lớn người đi làm, câu trả lời là từ hồi còn nhỏ. Mette Norgaard cho rằng như thế là đáng tiếc, vì nhiều truyện của Hans Christian Andersen vốn được viết cho cả người lớn, và chúng nói về chuyện công sở rõ hơn nhiều cuốn sách quản trị.

Bí Mật Của Cảm Hứng Và Say Mê chọn ra một số truyện quen thuộc của Andersen như Bộ quần áo mới của hoàng đế, Vịt con xấu xí, Con bọ hung, Chim họa mi. Mỗi truyện được kể lại, rồi tác giả dùng nó như một tấm gương để người đọc soi vào công việc của mình. Sách đặt câu hỏi nhiều hơn đưa lời khuyên.

Mỗi truyện mở ra một chủ đề. Hoàng đế không mặc gì đi giữa phố vì cả triều đình sợ bị coi là ngu dốt, và chỉ một đứa trẻ nói ra điều ai cũng thấy. Vịt con bị chê vì nó ở sai chỗ chứ không phải vì nó kém. Chim họa mi thật bị thay bằng con chim máy nạm ngọc chỉ hót được một bài, cho đến ngày con chim máy hỏng.

Truyện làm mình dừng lại là truyện ít người nhớ nhất, Con bọ hung. Con bọ sống trong chuồng ngựa của hoàng đế, thấy con ngựa được đóng móng vàng thì đòi cũng phải có móng vàng. Bị từ chối, nó tự ái bỏ đi, lang thang khắp nơi, rồi quay về với kết luận rằng con ngựa được đóng móng vàng là vì nó. Con bọ hung không học được gì sau cả chuyến đi, và Andersen kể chuyện ấy mà không trách một lời.

Làm đào tạo và đồng hành với doanh nghiệp, mình gặp con bọ hung ở nhiều vị trí. Nó nằm trong câu “em làm ở đây lâu nhất mà sao không được cất nhắc”, trong câu “công ty này không có anh thì sập lâu rồi”, và cả trong câu “tụi nó được như hôm nay là nhờ mình”. Người nói thường không sai hoàn toàn. Họ chỉ đang đo đóng góp của mình bằng một cây thước mà không ai khác dùng.

Điều khó chịu là đọc truyện xong, mình không thể chỉ nghĩ đến người khác. Ở chỗ nào mình đang đòi móng vàng, và gọi đó là sự công bằng? Một truyện cổ tích hỏi được câu ấy nhẹ hơn mọi buổi góp ý, vì nó không chỉ vào ai.

Tuy vậy, cuốn sách có giới hạn rõ. Cách đọc truyện là cách hiểu của riêng tác giả, và đôi chỗ bài học công sở được rút ra hơi gượng so với câu chuyện gốc. Andersen viết nhiều truyện buồn và mỉa mai, không phải truyện nào cũng dẫn đến một kết luận tích cực về nghề nghiệp. Sách cũng không có số liệu, không có nghiên cứu, không có bước thực hành. Ai cần một phương pháp tạo động lực cho đội ngũ sẽ thấy hụt. Tên bản tiếng Việt hứa về “bí mật”, trong khi nội dung thật ra là những gợi ý suy ngẫm, và mình nghĩ bạn nên biết trước điều đó.

Mình cũng muốn thêm một ý mà sách không nói nhiều. Truyện cổ tích có tác dụng với cá nhân, nhưng nó mạnh hơn khi được đọc chung. Khi một nhóm cùng nghe một câu chuyện, mỗi người tự nhận ra mình ở một nhân vật, và cuộc trò chuyện sau đó ít phòng thủ hơn hẳn. Với mình, một câu chuyện tốt là cách góp ý không làm ai mất mặt.

Vì thế mình đọc cuốn này chậm, mỗi lần một truyện, và đọc truyện gốc trước khi đọc phần bình. Sau mỗi truyện mình chỉ ghi một câu: mình giống nhân vật nào nhất trong tuần vừa rồi. Có tuần câu trả lời là đứa trẻ, có tuần là viên quan gật đầu khen tấm vải không có thật.

Cuốn sách hợp với người quản lý thích suy ngẫm, người làm đào tạo cần chất liệu mở đầu một buổi trao đổi, và những ai đang thấy công việc của mình nhạt đi mà chưa gọi được tên lý do. Nếu bạn muốn công cụ, quy trình, hoặc không có kiên nhẫn với lối viết ẩn dụ, cuốn này sẽ không hợp.

Trong phòng họp gần đây nhất của bạn, ai là đứa trẻ dám nói hoàng đế không mặc gì, và người đó có được lắng nghe không?

Link mua sách